Yabancıların Türkiye’de bulunma ve çalışma koşulları, temel olarak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmiştir. İki kanunun kapsamı farklıdır ve uygulamada karıştırılmaları hak kayıplarına yol açmaktadır.
İkamet İzni Türleri
Vize süresinden veya vize muafiyetinden daha uzun süre kalacak yabancıların ikamet izni alması zorunludur. Kanunda öngörülen başlıca türler şunlardır:
- Kısa dönem ikamet izni: turizm, ticari bağlantı, tedavi, taşınmaz mal edinme gibi sebeplere dayanır.
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşının veya yasal olarak bulunan yabancının eşi ile çocuklarına verilir.
- Öğrenci ikamet izni: Türkiye’de örgün eğitim görenlere verilir.
- Uzun dönem ikamet izni: kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılara süresiz olarak verilebilir.
- İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni: kanunda sayılan özel hâllere özgüdür.
Çalışma İzni
Türkiye’de çalışacak yabancıların, istisnalar dışında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan çalışma izni alması zorunludur. Önemli bir kural olarak, geçerli çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçer; ayrıca ikamet izni alınması gerekmez.
Başvuru, yabancı yurt dışındaysa bulunduğu ülkedeki Türk temsilciliği aracılığıyla; Türkiye’de geçerli ikamet izniyle bulunuyorsa doğrudan işveren tarafından elektronik ortamda yapılır.
İzin Süreleri
- İlk başvuruda çalışma izni, iş sözleşmesinin süresini aşmamak üzere en çok bir yıl için verilir.
- İlk uzatma başvurusunda aynı işveren yanında çalışmak kaydıyla en çok iki yıl,
- Sonraki uzatma başvurularında en çok üç yıl süreyle uzatılabilir.
Bağımsız ve Süresiz Çalışma İzni
Bağımsız çalışma izni, bir işverene bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışacak yabancılara verilir. Süresiz çalışma izni ise uzun dönem ikamet izni bulunan veya kanunda öngörülen süre boyunca yasal çalışması olan yabancılara verilebilir ve süre sınırı içermez.
Nitelikli işgücü için öngörülen Turkuaz Kart uygulaması ise geçiş süresi sonunda süresiz çalışma izni hakkı sağlamaktadır.
İzinsiz Çalışmanın Sonuçları
Çalışma izni olmaksızın çalışan yabancı ve onu çalıştıran işveren hakkında idari para cezası uygulanır. İhlalin tekrarı hâlinde ceza tutarları artar. Ayrıca yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir ve Türkiye’ye giriş yasağı uygulanabilir.
İkamet İzni Başvurusunun Reddi
İkamet izni başvurusunun reddi, uzatılmaması veya iptali kararları da idari işlem niteliğindedir ve iptal davasına konu edilebilir. Bu davalarda, idari yargıdaki genel dava açma sürelerinin dikkatle hesaplanması gerekir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilmektedir. Somut uyuşmazlığınıza ilişkin karar vermeden önce mutlaka bir avukata başvurunuz.
