İdare hukukunda süre, davanın esasından önce gelen bir konudur. Hukuka açıkça aykırı bir işlem dahi, süresinde dava konusu edilmediğinde kesinleşir ve artık iptali istenemez. Bu nedenle idari bir işlemle karşılaşıldığında ilk yapılması gereken, sürenin ne zaman başladığını belirlemektir.
Dava Açma Süresi
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde:
- Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün,
- Vergi mahkemelerinde otuz gündür.
Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. İlan yoluyla duyurulması gereken işlemlerde ise ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
İptal Sebepleri
Bir idari işlem, kanunda sayılan beş unsurdan herhangi biri bakımından hukuka aykırı ise iptali istenebilir:
- Yetki: işlemi tesis eden makamın buna yetkili olmaması
- Şekil: öngörülen usul ve biçim kurallarına uyulmaması
- Sebep: işlemin dayandığı maddi veya hukuki sebebin bulunmaması
- Konu: işlemin doğurduğu sonucun hukuka aykırı olması
- Maksat: işlemin kamu yararı dışında bir amaçla tesis edilmesi
Dava Öncesi İdari Başvuru
İlgililer, dava açma süresi içinde işlemi tesis eden idari makama başvurarak işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını isteyebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur.
İdarenin başvuruya olumsuz cevap vermesi hâlinde, durmuş olan süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. İdare kanunda öngörülen süre içinde hiç cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi yeniden işlemeye başlar.
Yürütmenin Durdurulması
İptal davası açılmış olması, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İşlemin uygulanmasının askıya alınması için ayrıca yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması gerekir. Mahkemenin bu talebi kabul edebilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi aranır:
- İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması
- Uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması
Bu iki koşuldan yalnızca birinin bulunması talebin kabulü için yeterli değildir.
Tam Yargı Davası ile İlişkisi
İdari işlem veya eylemden doğan zararın giderilmesi isteniyorsa tam yargı davası açılır. Bu dava iptal davasıyla birlikte açılabileceği gibi, iptal kararının kesinleşmesinden sonra ayrıca da açılabilir. İkinci yol seçildiğinde, iptal kararının tebliğinden itibaren yeni bir dava açma süresi işlemeye başlar.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilmektedir. Somut uyuşmazlığınıza ilişkin karar vermeden önce mutlaka bir avukata başvurunuz.
